Art, Media

‘Het Nederlandse onderwijssysteem is compleet onzinnig’

Enith Vlooswijk Jan 13, 2015

Als tiener werd hij van school af gestuurd, nu probeert hij het onderwijs te ‘fiksen’: ontwerper en innovator Karim Amrani wil van leren een verslavende ‘game’ maken.

Elke dinsdagochtend om negen uur wenste hij de klok een uur vooruit. Karim Amrani (28) herinnert zich nog levendig hoe vervelend hij de Franse les vond als havo-leerling. “Ik keek geen Franse films en ging niet naar Frankrijk op vakantie; leg een dertienjarige jongen dan maar eens uit, waarom het nuttig is Frans te leren. Het moest gewoon, klaar. En dus haalde ik slechte cijfers.”

Hij zit aan een tafeltje in de centrale Amsterdamse bibliotheek en drinkt bronwater uit een flesje. Klein van stuk, donker baardje aan de rand van zijn kaken, vriendelijke ogen. Het grootste deel van de tijd reist hij rond. Met zijn laptop altijd binnen handbereik bezoekt hij scholen en musea, hij leert docenten innoveren en laat zich inspireren door iedereen die hij spreekt. Hij was verschillende keren spreker tijdens TEDx-evenementen en werd ingehuurd door onder meer Science Center Nemo, Malmberg en Kennisnet. Zijn hoofddoel: het onderwijs ‘fiksen’.

“Volgens mij zou het onderwijs moeten zijn als een reisbureau”, legt hij uit. “Daar maken ze je enthousiast over een reisdoel en ze helpen je er te komen. Ze focussen op een eindproduct, een droom. Scholen doen dat nu juist absoluut niet. Na afloop van de middelbare school hebben de meeste kinderen totaal geen idee van wat ze willen en wat er mogelijk is.”

De jonge Karim wist wel wat hij leuk vond: rond zijn twaalfde leerde hij zichzelf programmeren om games te maken. Op een oude rammelcomputer die om het halfuur oververhit raakte, leerde hij in korte tijd veel werk te verzetten. Leergierig was hij ook - althans, als hij het nut van een vak inzag. Wiskunde bijvoorbeeld, kwam hem goed van pas bij het programmeren. Bij vakken als Frans en Scheikunde ontbrak die motivatie, waardoor hij uiteindelijk voor de tweede keer doubleerde en van school af moest. Volgens de rector kon hij maar beter naar de mavo gaan en timmerman worden. “Ik moest een test doen en vulde in dat ik graag iets met mijn handen deed. Daarbij dacht ik alleen eerder aan robots maken of zo”, zegt hij lachend.

Hij sloeg het advies in de wind en volgde een versnelde havo-opleiding, samen met volwassenen. Onderwijs, gericht op het halen van een diploma en meer niet. “We leerden trucjes: dit vragen ze op een examen en dat moet je antwoorden. Ik leerde om mijn hersenen zo min mogelijk te gebruiken en toch tachtig procent te scoren. Zo heb ik mijn eindexamen gehaald. Dat overtuigde mij nog meer dat dit onderwijssysteem compleet onzinnig is.”
Dat het ook anders kan, blijkt uit de projecten die hij deed na zijn vervolgstudie aan de Utrechtse Hogeschool van de Kunsten: een app om spelend tafels mee te oefenen, een interactieve zandbak, een geprojecteerd computerspel, dat reageert op een papieren stad die kinderen zelf hebben gemaakt. Spelenderwijs leren, met evenveel plezier als wanneer je achter een spelcomputer zit, dat is de onderwijsmethode die Amrani voor ogen heeft. “Je kunt in het onderwijs veel meer bereiken, als je de technologie en de educatie onzichtbaar verwerkt in een spel. Als het doel concreet is en niet ver weg in de toekomst ligt.” Vier jaar lang bracht de onderwijsinnovator deze boodschap naar scholen, musea en bibliotheken. Uiteindelijk kwam hij echter tot een ontluisterende conclusie: om het onderwijssysteem te veranderen, moet je niet aankloppen bij scholen zelf.

“Zodra ik wegging, werd de interactieve zandbak weer opgeborgen en bleef alles bij het oude. Een school is een complex systeem, te vergelijken met een appelboom van honderd jaar oud. Om te innoveren kun je er op een dag allerlei soorten fruit in hangen: bananen, peren, sinaasappelen. Maar in de herfst valt alles van de takken en in de lente groeien er weer gewoon appels aan.” Scholen bezoekt hij nog steeds, maar zijn nieuwe ambitie is een online school op te zetten die een miljard studenten bedient. En die liever online leren, dan iets anders doen. “Dat kan op allerlei manieren”, zegt hij enthousiast. “Bij kleine kinderen kan de slaapkamer bijvoorbeeld met projecties worden veranderd in een dino-wereld, of een tropisch oerwoud. Daar kunnen ze spelend van alles over leren. Voor volwassenen zijn andere vormen weer geschikter.”

Leren via mobiele telefoon, tablet of computer, in groepjes of alleen, wanneer je wilt. Hij zoekt nog naar geschikte vormen, maar het moet beter worden dan de online cursussen die nu beschikbaar zijn. “Daar is het afvalpercentage ongeveer 95%. Dat komt doordat mensen tientallen uren instructies moet bekijken. Ik heb onlangs een online cursus gemaakt, die mensen in stappen van vijf seconden uitlegt hoe ze zelf een app kunnen maken. Hij is de afgelopen drie weken al zo’n 2500 keer gebruikt. Zo kijk ik wat aanslaat en ga steeds een stapje verder.” Dat een miljard gebruikers absurd hoog gegrepen is, snapt hij zelf ook wel. En dat hij nog eerst flink vaak op zijn bek zal gaan, ook. “Heel veel dingen zullen niet werken en misgaan, maar dat moet ook. Wie loopt, struikelt wel eens. Maar als je nooit struikelt, loop je blijkbaar niet hard genoeg.”

Online cursus madrassa
TEDxAmsterdam
Zandbak
Tafels oefenen
Spelen met virtuele & papieren wereld