Media

Opereren op afstand: interview met Robotics advisor Jesse Scholtes

Enith Vlooswijk Apr 23, 2015

Even een wollen trui betasten van onze favoriete webshop, een geliefde strelen die elders is, of een Irakees opereren vanuit Londen: stel dat we dit alles op afstand konden doen met behulp van internet en haptische feedback. Robotics adviseur Jesse Scholtes droomt hardop over de mogelijkheden van haptische technologieën.

“Dat je je écht in een andere, virtuele wereld waant. Dat je daar rondloopt en niet alleen allerlei hoorbare en zichtbare informatie krijgt, maar ook voelbare feedback. Je zou echt opgaan in die nieuwe omgeving en het zou zo realistisch zijn, dat je werkelijk een avontuur beleefde. Ja, dat lijkt me gaaf.”

“Als je via haptische feedback de structuur van dingen kon voelen, zou dat een extra feature bij webwinkels kunnen worden. Even de stof voelen voordat je een kledingstuk koopt. Die technologie kan trouwens ook bruikbaar zijn bij het ontwerpen van producten. In de automotive industrie wordt erg veel onderzoek gedaan naar hoe alle knopjes aanvoelen, of de textuur van het stuur. Consumenten moeten daar een positieve ervaring bij hebben. Het zou veel geld schelen, als ze al die onderdelen eerst virtueel konden ontwerpen en met haptische feedback konden testen, welke ervaring hun gebruik oproept.”

Chirurgie op afstand
“Het allermooiste lijkt het me, als chirurgie op afstand mogelijk wordt. Als een chirurg vanaf elders een machine kon aansturen die de operatie uitvoert. We zouden heel veel mensen kunnen opereren op plekken waar weinig chirurgen zijn. Stel je voor, dat een ingewikkelde operatie nabij een slagveld in Irak uitgevoerd kon worden door een specialist in Londen.
Haptische feedback is daarbij natuurlijk heel belangrijk: de chirurg moet voelen wat hij doet. Stel je voor, dat je moet lopen met een slapend been, of iets moet oppakken met een bokshandschoen aan. Dat is een vreemde ervaring, omdat je niets voelt. De slave, het apparaat dat wordt aangestuurd, moet krachtmetingen doen en terugsturen naar de chirurg.

Veel van deze dingen zijn technisch al mogelijk. Zo hebben ze aan de Technische Universiteit Eindhoven een robot voor oogchirurgie ontwikkeld, die de chirurg zelf aanstuurt. De chirurg stuurt de slave aan met een haptische pen (de master) met krachtterugkoppeling: als de slave ergens tegenaan komt, voelt de chirurg dat. Het mooie is, dat de slave veel nauwkeuriger kan werken dan een mens: als de chirurg zijn hand één centimeter verplaatst, verplaatst de slave zich, bijvoorbeeld, een millimeter. Het is ook mogelijk om trillingen uit de bewegingen van de chirurg te filteren, zodat deze ook op latere leeftijd kan doorwerken.

Als je echt op grote afstand wilt opereren, kan tijdvertraging een probleem vormen: als de chirurg pas een seconde later de feedback op zijn beweging ontvangt, wordt het natuurlijk lastig. Maar over het algemeen is de toepassing van dergelijke technologieën technisch geen probleem, er zijn vooral financiële obstakels. Om een medisch apparaat op de markt te brengen, moet je allerlei klinische testen doen. Dat proces kost vaak tien tot twintig miljoen euro.
Hetzelfde geldt voor de gaming-industrie: als je écht je omgeving wilt voelen, moet je iets hebben dat krachten uitoefent op jouw lichaam. Dan denk je al snel aan een soort exoskelet dat om je lichaam heen zit. Op dit moment is dat nog niet betaalbaar voor de consument.”

Zorg op afstand
“Met behulp van thuisrobots kunnen mensen langer thuis blijven wonen. Het probleem bij ouderen is vaak, dat hun hulpvraag onvoorspelbaar is: wanneer valt iemand, wanneer moet de deur worden geopend, wanneer is er iets op de grond gevallen? Een zorgrobot is nu nog niet intelligent genoeg om zelfstandig met al die thuissituaties om te gaan. Dan kan besturing op afstand een oplossing zijn. De oudere belt even wanneer er hulp nodig is, een hulpverlener in de centrale logt in en laat de robot een handeling verrichten. Ook daarbij is haptische feedback nodig, zodat de hulpverlener voelt wat de robot doet. Het Nederlandse bedrijf Rose b.v. werkt hieraan.”

Seks op afstand
“Er zijn pogingen om tastbare communicatie via internet mogelijk te maken. Holland Haptics is bezig met een project om elkaars handen op afstand vast te houden. Ook binnen de seksindustrie gebeurt er het een en ander: er zijn haptische interfaces, dildo’s waarmee je op afstand seks kunt hebben met elkaar, of met een avatar. Ik ben er niet zo in thuis, maar dat soort zaken zouden de haptische technologie best eens een boost kunnen geven. De porno-industrie bracht indertijd ook een doorbraak voor de VHS (videoband). Als je een grote markt kunt aanboren, worden de producten automatisch goedkoper.”

Jesse Scholtes is Consultant Robotics and Mechatronics bij TMC en werkt als projectmanager Robotics bij de TU Eindhoven. Bij RoboNED is hij Platformmanager. In het verleden werkte hij onder meer als haptisch expert bij Oxford Technologies.