Media

Interview Jacob van den Borne

Rik Hermans Dec 27, 2014

‘Dat een boer daar aan denkt’ - interview met de meest vooruitstrevende boer van Nederland

Jacob van den Borne is de meest vooruitstrevende boer van Nederland. Met een vloot aan drones, sensoren en een digitale 3D-boerderij probeert hij zijn aardappelakkers minutieus te optimaliseren. ‘Als je als jong mannetje met Lego Technic speelt kun je een eind komen.’

Van den Borne zit aan een grote vergadertafel in de keuken annex kantoor van zijn boerderij, verstopt achter een zijdeurtje in een immense schuur die onderdak geeft aan een paar ton aardappelen. Aan de wand boven het aanrecht hangt een fotografische tijdlijn van het bedrijf. Van links naar rechts stapelen de uitbreidingen zich op in een reeks luchtfoto’s. Naast de wastafel staat een hagelwitte drone.

‘Kijk’, zegt Jacob trots terwijl ik een slok van mijn dampende oploskoffie neem. ‘Met deze chip programmeerde mijn vader twintig jaar geleden al zijn machines. In DOS!’
Van den Borne is een bijzondere boer. Hij is een precisielandbouwer. Iemand die met allerlei apparatuur zijn gewassen minutieus doormeet, onderzoekt en analyseert om zoveel mogelijk uit zijn hectares te halen. Zijn vader begon er al in 1994 mee. ‘Hij was ook een van de eersten die telebankierde.’

Het boerenbedrijf van de familie huist in Reusel, een grensdorp dat het midden vindt tussen Eindhoven en Turnhout. Pa Van Den Borne, een geboren Belg, verhuisde in 1972 naar het gehucht. Aan de Nederlandse kant van de grens was er immers wél stromend water. Wel zo fijn voor zijn vrouw. De vijf immense loodsen die de boerderij vormen nestelen zich in het laatste beetje Nederlands grondgebied, tweehonderd meter verder sta je in België.

Meten is weten
In 2006 nemen Jacob en zijn broer de boerderij over van hun vader. Hun percelen, bij elkaar zo’n 400 tot 500 hectare, liggen dertig kilometer ten noorden én zuiden van Reusel. Groeien zit er niet in, er was in die tijd felle concurrentie op land. Met zoveel percelen die zo verspreid zijn moet je een systeem verzinnen.

Dan maar zoveel mogelijk uit de beschikbare grond zien te trekken. Het begint met ‘rechtrijden’, (het gebruik van GPS gestuurde machinerie om overlap te beperken) en verandert langzaam in werken met een arsenaal aan scanners en sensoren, sensing. Dat laatste leverde in 2010 een samenwerking met de universiteit van Wageningen op. ‘Ik hing alle sensoren die er op dat moment op de markt waren onder mijn trekker en ben gewasonderzoek gaan doen. Maar na een paar jaar kwam ik tot de conclusie dat ik wel in kaart kan brengen wat er fout gaat, maar dat het te laat is om er iets aan te doen. Het werd pas echt interessant toen we zijn gaan kijken naar de bodem. Vochtmetingen, bodemscans, de hele mikmak. Daar komt pas echt uit naar voren wat je allemaal verkeerd doet.’

Je moet inzien welke fouten je maakt om je te ontwikkelen, vertelt hij. En dat aantal fouten is niet mis. Hoe gelouterd je ook bent, hoe goed je je akkers ook kent. De problemen hebben zich verstopt in de modder. Van den Borne meet alles. Van hoe vruchtbaar welke grond is, waar de schaduwen over zijn gewassen vallen, tot waar hij zijn apparaten het best door zijn percelen kan laten rijden. ‘Je denkt er niet meteen aan, maar overal waar een traktor rijdt, wordt de lucht uit de grond gedrukt waardoor de helft van het bodemleven sterft. Als je het optimale rijpad vindt, genereer je gewoon zeven procent meer opbrengst.’ Alles dat de aardappelteelt remt, wordt systematisch onderzocht en aangepakt.

De metingen beperken zich overigens niet tot zijn aardappelen, ook in zijn privéleven wordt er het een en ander onderzocht. Zijn vrouw kijkt daar nog wel eens raar van op. - ‘Ze heeft helemaal niks met computers. Allemaal onzin’ - Maar toen hij twintig kilo kwijtraakte dankzij een fitness-app was ze over de streep.


In de toekomst kijken
De ambitie is om de boerderij van de toekomst te worden. Jacob test technologieën die over tien jaar door iedere Nederlandse boer gebruikt kunnen worden. Maar hij heeft last van een remmende voorsprong. ‘We doen hier eigenlijk alles houwtje touwtje. Alles werkt en mijn theorieën blijken te kloppen. Maar ik voer nu alles zelf in in Excel. Daar gaat de gemiddelde boer niet aan beginnen. Er moet automatiseringsslag gemaakt worden.’

Ze hebben bijna alle stappen doorlopen, nu is het tijd om te perfectioneren. ‘Daar kunnen we de grootste slag slaan. En dat lukt pas als de mainstream volgt, want anders gaat er niemand doorinvesteren. Leveranciers willen eerst hun investering terugverdienen.’ Van den Borne heeft in zekere zin de perfecte plek voor zijn boerderij. Zijn boerderij ligt aan de rand van de ‘slimste regio van de wereld’ met Brainport en bedrijven als Philips op een steenworp afstand.

De Van den Bornes hebben in acht jaar tijd een voortrekkersrol verworven. Naast Wageningen is er nu ook een samenwerking met de universiteit van Gent. Hij levert big data waar studenten mee kunnen promoveren. Duitse scholen staan in de rij en er is constant overleg met fabrikanten om te kijken waar er nieuwe mogelijkheden liggen.

‘Hedde mijn presentatie eigenlijk al gezien?’ vraagt hij enthousiast. Hij loopt naar zijn computer die in de hoek van de keuken geposteerd staat. Hij jaagt me in vogelvlucht door een Powerpoint waarin hij iedere stap die hij met zijn boerderij heeft gemaakt zichtbaar maakt. ‘Hier, kijk. Dit is een 3D-rendering van mijn boerderij. 750 foto’s geschoten met de drone. Hij is op 2 centimeter nauwkeurig. Ieder blaadje van iedere boom staat er in. Daar heeft de computer drie dagen aan geprocessed.’ Het is zijn cloudfarm. Een digitale boerderij waarop je in de toekomst kunt volgen wat er op zijn boerderij gebeurt. Helemaal open source, toegankelijk voor iedereen.

Minority Report
‘Ik hou van overzicht’, zegt hij als hij naar een computerscherm met daarop een stuk of zestien verschillende feeds van zijn beveiligingscamera’s kijkt. Hij kan er zijn hele boerderij mee in de gaten houden. Om maar even aan te geven hoe vooruitstrevend hij is: ‘Ik kan precies zien wie wanneer aan komt rijden, dus theoretisch zou ik de urenregistratie  van mijn personeel volledig kunnen automatiseren.’

Jacob denk dus aan alles. Hij vertelt in rap tempo over de technologieën die hij nog wil hebben. Van 3D hologrammen, een cameratechniek waarmee je van een muur een touchscreen kan maken en een projectietafel. ‘Net als in Minority Report. Dat een boer daar aan denkt hè?’